Schijndel

Historie Schijndelse Scholen


De R.K. lagere landbouwschool - Lagere Agrarische School (L.A.S.)

Overzicht:

  • Geschiedenis in het kort.
  • Geschiedenis uitgebreid.
  • De leerkrachten.
  • Herinneringen.
  • Klassenfoto's op chronologische volgorde.
  • GESCHIEDENIS IN HET KORT.

    Bron; Een eeuw R.K. Boerenbond 1896-1997 Wim Verstraten en de Schijndelse Krant van 1946 tot 1996.

    • 1922: De Nederlandse Christelijke Boerenbond (N.C.B.) richt in Schijndel haar eerste Lagere Landbouwschool op met steun van pastoor Donders.
    • Begonnen wordt met drie lokalen in het, uit 1832 stammende, gebouw van de Openbare Lagere School.
    • Begonnen wordt met 52 leerlingen verdeel over een eerste, een tweede en een derde klas, met drie leerkrachten.
    • Leerling aantal loopt tot begin van de oorlog op tot rond de 100- 120.
    • Op 22 Oktober 1941 heft de Duitse bezetter de NCB, de KNBTB en andere katholiek vakorganisaties op.
    • Na de oorlog verliest de school zijn regio functie door het openen van scholen in Berlicum, Oirschot, Boekel, Veghel en St. Oederode.
    • In 1950 wordt voor het eerst een emigranten cursus gegeven.
    • In 1955 wordt de school verbouwd.
    • Op 10 oktober 1958 krijgt de Boerenbond Schijndel de beschikking over het hele gebouw Hoofdstraat 39
    • Begin 1967 wordt het nieuwe schoolgebouw aan de Steeg betrokken en wordt het gebouw aan de hoofdstraat, na 135 jaar, gesloopt.
    • In 1973 is het leerling aantal gedaald naar het kritisch getal van 53.
    • In 1977 en 1983 wordt de school verbouwd om het toegenomen leerlingenaantal onder te kunnen brengen.
    • In 1985 stijgt door de toename van bloemen- en tuincentra het leerling aantal tot een record van 285.
    • 2 November 1987 wordt een principe akkoord gesloten voor een fusie van de LAS , LHNO en LTS
    • Op 10 september 1990 vindt de bestuursoverdracht plaats en heeft de NCB geen bemoeienis meer met het landbouwonderwijs.
    • Gebouw Steeg 6 gesloten voor het onderwijs per 1 augustus 1996

    GESCHIEDENIS UITGEBREID.

    Oprichting
    In 1922 bestaat de afdeling onderwijs van de N.C.B. die als taak heeft "Scholen op te richten of te doen oprichten, waar de N.C.B dit nodig acht" uit dagelijkse besturen van vier middelbare landbouwscholen en de boerinnenschool te Lierop. In 1922 sluiten twee lagere landbouwscholen zich aan. Het zijn de plaatselijke Boerenbonden van Schijndel en St.Anthonis die op eigen initiatief zijn gekomen tot de oprichting van deze scholen. Omdat de officiŽle opening van de Schijndelse lagere landbouwschool plaatsvindt op 1 juni 1922, precies een dag voor de opening van de school in St.Anthonis gaat de Schijndelse school hiermee de geschiedenis in als eerste lagere landbouwschool van de N.C.B.
    Foto Foto Foto Foto
    Foto 468, wie weet het jaar???
    Praktijkles in eigen voortuin.
    Foto 469, wie weet het jaar???
    Praktijkles in eigen voortuin onderbroken door het kijken naar de fotograaf. In die dagen nog geen dagelijkse verschijning.
    Foto sc0334, jaar ??
    LAS Hoofstraat.
    Foto sc0332, jaar??
    LAS Hoofstraat.

    Voor de oorlog
    De Boerenbond van Schijndel heeft voor zijn school ruimte gevonden in de openbare lagere jongensschool door van de gemeente Schijndel drie lokalen van deze school, met de aangrenzende onderwijzerswoning en speelplaats te huren. Niemand voorziet dan dat deze lagere landbouwschool tot 1967 in dit oude gebouw gehuisvest zal blijven dat in 1922 al is afgekeurd voor het onderwijs !!
    In 1922 is als onderwijzend personeel aanwezig;

  • J.Wouters, RK priester, leraar in RK maatschappijleer,
  • H.Steenbakkers, RK priester, leraar in RK godsdienstleer en
  • J.B. Verijken, hoofd en leraar in de landbouwvakken.

  • Deze is tevens de eerste directeur van 1 mei tot 15 oktober 1922. Zijn opvolger JA Zijlmans zal op bekwame wijze de school tot in de oorlogsjaren op bekwame wijze leiden en tot bloei brengen.

    In mei 1922 hebben zich al 64 leerlingen aangemeld maar omdat twaalf jongens op 1 mei nog geen dertien jaar zijn, moeten deze worden afgewezen zodat de school met 52 leerlingen start. De eerste klas met 25 leerlingen en de tweede klas met 17 leerlingen zullen twee dagen in de week naar school komen en de derde klas met 10 leerlingen een dag per week.

    De eerste twee (van de vijf) Schijndelse jongens die slagen zijn;

  • Ant. vd Oetelaar geb.18-01-1904, Borne D81 en
  • Andr. vd Boogaarg geb. 12-04-1906, Elschot F108

  • De Schijndelse Landbouwschool heeft een duidelijke streekfunctie. Van de 70 leerlingen die op 31 december 1923 de school bezoeken komen er:
  • 25 uit Schijndel,
  • 11 uit Den Dungen,
  • 5 uit St.Michielsgestel,
  • 7 uit Berlicum,
  • 7 uit Heeswijk,
  • 3 uit Dinther,
  • 11 uit Veghel en
  • 1 uit Uden.
  • Op 22 Oktober 1941 heft de Duitse bezetter de NCB, de KNBTB en andere katholiek vakorganisaties op en vervangt deze door de zogenaamde "Landstand" die ook greep wil krijgen op scholen die deels van de NCB zijn. De geschiedschrijving vermeldt dat schoolbesturen protesteerden en leerlingen thuis bleven, het is niet duidelijk wat er in Schijndel gebeurt. Het bestuur van de NCB -afdeling Schijndel zegt dat de landbouwschool op 1-3-'41 is gesloten (mede volgens de richtlijnen van de Bisschop). Volgens anderen is er in ieder geval nog enkele jaren lesgegeven,(volgens burgemeester Wijs tot april '43). De eindexamens gaan in 1942 en 1943 door waarbij wel vermeldt dient te worden dat op de fotoīs van deze twee jaar de leraren godsdienst en maatschappijleer ontbreken.
    Als iemand iets meer over de WOII periode weet horen de auteur van " Een eeuw R.K. Boerenbond 1896-1997", Wim Verstraten, en wij het graag.
    Foto Foto Foto Foto
    Foto BHIC sc0694
    LAS Hoofstraat.
    Foto BHIC sc0693
    Foto BHIC sc0692
    Foto BHIC sc0691

    Na de oorlog.
    Omdat een groot deel van het gemeentehuis in Oktober 1944 in vlammen opgaat worden de resterende bescheiden overgebracht naar de voormalige landbouwschool. (De gemeentesecretarie verhuist op 16 December 1948 naar de van de familie gekochte villa Rozenburg.)

    Op 28 Mei 1947 is de heropening van de landbouwschool die zijn onderdak dan vindt in het deel van het gemeentehuis dat nog redelijk intact is gebleven.
    De school wordt gevestigd boven de politie post.
    Note redactie: dit volgens de SC 1952--Maar volgens de SC maakt ook ULO gebruik van de politie post als het Patronaat te klein geworden is voor de groter wordende ULO - De vraag is klop dit wel???
    Op foto's 1677 en 1678 (zie klassenfoto pagina) is de zien dat, eind jaren 40/ bein jaren 50, gebruik gemaakt werd van het Boerenbondsgebouw in de Toon Bolsiusstraat.

    Het nieuwe hoofd van de school is A.A. van Tilborg die tevens maatschappijleer geeft, HJ van Veghel (RK priester) is godsdienstleraar en JGM Witlox (RK priester) is leraar AVO vakken en vanaf 1950 geeft AJ Verkuylen deze.
    In juli 1947 stort het plafond in waardoor het onderwijs wederom 14 dagen stil ligt.

    Op 31 December 1947 heeft de school weer 99 leerlingen.

    Het leerling aantal blijft rond de 100 met 4 klassen is dit een 100% bezetting. 70% van de leerlingen komt dan uit Schijndel.

    Landbouwschool wordt Land- en Tuinbouwschool.
    De invoering van het vak handvaardigheid is niet de enige reden van de verbouwing in 1955
    Schoolgeld bedraagt sinds de oprichting fl12,-. Broers tegelijk op school aanwezig betalen resp fl.6,- en fl.4,-.
    Vanaf 1959 kunnen de leerlingen na het tweede leerjaar kiezen uit twee gelijkwaardige opleidingen:

  • landbouwonderwijs en
  • tuinbouwonderwijs.
  • Foto Foto Foto Foto
    Foto 1679, jaren 50, Klein Westland.

    Teresa van Tilborg, feb 2009.

    Foto BHIC sc0688, ca. 1960
    LAS Hoofstraat.
    Foto BHIC sc0689, ca. 1960
    Foto BHIC sc0690, ca. 1960

    Foto 1679 geeft aan dat er voor de landbouwschool in de Hoofdstraat werd gewerkt met glasbouw. Klein Westland werd het dan ook genoemd. Op de foto een karakteristieke opname van mijn vader (A.A. van Tilborg) met zijn altijd aanwezige pijp! Op de achtergrond het huis van Dr Verstraten. De foto moet voor 1960 zijn gemaakt.

    Wat kan ik genieten bij foto's SC0688/89/90.

    Aan het huis, dat vast stond aan de school, heb ik fantastische herinneringen. We hebben er dan ook ongeveer 15 jaar gewoond. Deze foto's laten de achterkant van de school zien. Dit was het gedeelte waar de avondschool/levensschool was gehuisvest. Je ziet daar een hoge paal. Aan deze paal werden de brandslangen gedroogd na een brand of oefening. Ze werden dan nog verder uitgerold over een soort lange "tafel'. Mijn broer Tini had een speciale taak. Elke zaterdag moest om 12.00 uur de brandweersirene worden proefgedraaid. Er zat aan de zijkant van de brandweer ruimte (een uitsparing) met een deurtje. Daar achter zat een ouderwetse hefboomschakelaar die driekeer moest worden ingeschakeld bij brandalarm. Ging de sirene af dan was het goed. Werkte deze niet, dan moesten we naar de overkant van de weg naar de bakker. Hij was, dacht ik, de commandant. (Toon van Dijk en Tonia zijn vrouw. Zij hadden later een bakkerij tegenover de kerk aan de markt.) Was de brandweer vertrokken, dan konden de overige brandweermannen daar vernemen waar ze heen moesten. De bluswagen was een ouderwetse op een paar wielen zonder trekker. Die moest van elders komen om bluswagen naar het onheil te slepen. Voor ons was het altijd een wedloop om eerder bij de brand te zijn dan de brandweerwagen.

    Teresa Tilborg, dochter van schoolhoofd AA van Tilborg, feb 2009.

    De nieuwe Landbouwschool.
    Al eerder was hfl.6000,- uitgetrokken voor de herinrichting van een lokaal van het gebouw aan de Hoofdstraat 39. Dit lokaal, gelegen achter de landbouwschool is in gebruik als tekenschool en verhuurd aan de parochie St. Servatius. Op 10 oktober 1958 krijgt de Boerenbond Schijndel de beschikking over het hele gebouw Hoofdstraat 39; de RK Avondnijverheidsschool is namelijk ondertussen verhuisd naar de ambachtsschool.

    Na lang gekissebis tussen gemeente, NCB en de overheid kan aannemer Schellekens in 1965 starten met de nieuwe school aan Steeg 6. Omdat er nog diverse afwerkingen moeten plaatsvinden is de officiŽle opening op 29 juni 1967.

    Foto Foto Foto
    Foto BHIC sc1746, 1967
    Scholen complex. Links voor de L.A.S., rechts de L.T.S.
    Foto 473, 1967
    Nieuwbouw aan de Steeg.
    Rond een binnenplein liggen links de theorielokalen en rechts de praktijkafdelingen
    Let op kunsterk aan voorgevel van dhr. Verhulst, leraar kunstgeschiedenis.
    Foto 473
    Het kunstwerk stelt de derde dag van de schepping voor. Te zien is hoe een hand het zaad uitstrooit; rechts groeien de planten en links wordt de oogst uitgebeeld.

    Dieptepunten.
    Ondanks de groeiende belangstelling uit niet agrarische kringen voor het land- en tuinbouwonderwijs neemt in de jaren na de nieuwbouw het leerlingenaantal drastisch af. In 1972, als de school 50 jaar bestaat is de situatie zo benard en zijn de vooruitzichten zo slecht, dat het bestuur niet de moed kan opbrengen om het gouden jubileum te vieren. Het absolute dieptepunt is in 1973 als de aanmelding op het allerlaatste moment van de 56e leerling voorkomt dat de school de poorten met gaan sluiten !!

    Hoogtepunten.
    In 1971 doet de gemeente een poging van fusie met de L.T.S. Een christelijke basis en de onzekerheid van de rechtsposities van de leraren houdt de fusie nog even tegen. De gemeenteraad heeft uiteindelijk (wat de L.T.S.) betreft het laatste woord. Echter de NCB houdt de bestuursoverdracht tegen. Na het dieptepunt in 1973 treedt er een tijdperk van wonderlijk herstel in. De lagere Land- en Tuinbouwschool wordt omgedoopt in lagere agrarische school (LAS) Een van de redenen van de populariteit van de LAS is dat de bloemen- en tuincentra als paddestoelen uit de grond rezen. Spectaculair is de toename van het aantal meisjes, kwam in 1969 het eerste meisje, in 1977 zijn er al 20 meisjes en in 1982 ruim 30. Wat in 1973 onvoorstelbaar is, wordt in 1976 al werkelijkheid. Het gebouw is te klein en er moeten drie noodlokalen bijkomen. Er komt een nieuwe aula, twee extra theorielokalen, kamer voor de schooldecaan, een groter practicumlokaal en een groter technieklokaal. Het 60-jarig bestaan wordt nu wel uitbundig gevierd van 24 t/m 29 juni 1981.
    Wederom vindt in 1983 weer een uitbreiding plaats. Het topjaar is 1985 met 285 leerlingen op de dagschool, 80 leerlingen op de vakschool en 40 personeelsleden.

    Foto Foto Foto
    Foto sc2722, ca. 1977-82
    School na verbouwing.
    Foto sc1405, ca. 1977-82
    School na verbouwing
    Foto 729, 2007
    Schoolgebouw in 2007

    Fusie en het einde van de landbouwschool..
    In 1987 wordt een stuurgroep in het leven geroepen die een fusie van de drie l.b.o.-scholen voor ogen staat. Op 2 november sluiten de scholen al een principe -akkoord. Om te voorkomen dat de leerlingen heen en weer blijven fietsen of lopen tussen de drie locaties Pastoor van Erpstraat (l.h.n.o.) Steeg 6 (l.a.s.) en Steeg 9 (l.t.s.) besluit de directie van de nieuwe scholengemeenschap om in locatie Steeg 9 bouwkundige aanpassingen te realiseren.
    Op 10 september 1990 vindt de bestuursoverdracht plaats. Na ruim 68 jaar heeft de NCB geen bemoeienis meer met het landbouwonderwijs en speelt daarom ook geen rol meer bij de latere fusie van De Steeg met het Skinle College en evenmin met het sluiten van het gebouw Steeg 6 voor het onderwijs per 1 augustus 1996.

    Bron; Een eeuw R.K. Boerenbond 1896-1997 Wim Verstraten en de Schijndelse Krant van 1946 tot 1996.

    De leerkrachten.

    J.B. Verijken,
    directeur van 1 mei 1922- 15 Oktober 1922

    J.A. Zijlmans (Jan)

    directeur van 15 oktober 1922- 1 mei 1947

    Foto
    Jan Zijlmans.

    A.A. v Tilborg
    directeur van 1 mei 1947- tot zeker 1963?
    gaf boekhouden tuinbouw theorie.

    H. Couwenberg,
    directeur rond 1973

    Jos Broeders
    Leerkracht Algemeen.
    Vanaf zeker van 1960 tot zijn afscheid in november 1985.
    Foto
    Foto BHIC sc2475
    Jos Broeder.

    dhr Baeten
    Leerkracht Algemeen, rond 1959-1963.

    dhr Ton Buynsers
    Gaf timmeren, rond 1959-1963.

    dhr G v Oss
    Gaf veeteelt, rond 1959-1963.

    dhr de Graaf
    Gaf landbouw, rond 1959-1963.

    dhr J Gelders
    Gaf tuinbouw, rond 1959-1963.

    dhr v Uffelen
    Gaf tuinbouw, rond 1959-1963.

    Herinneringen.

    Rien ....geboren ca 1946-47

    een leuke foto van de heer J Broeders waar ik 4 jaar les van gehad heb, en mooie foto's van de oude school, waar de meisjes van de huishoudschool langs kwamen om met ons naar huis te fietsen wat de heer AA(P) vTilborg niet goedvond en de zusters inseinde dat ze de meisjes uit Olland langer opschool moesten houden, een leuke tijd. Jammer dat ik van die tijd (1959 tot 1963) geen foto's heb.
    Ik ken nog wel een stel leraren o.a

  • dhr Baeten Algemeen
  • dhr Jos Broeders Algemeen
  • dhr v Tilborg Directeur gaf boekhouden tuinbouw theorie
  • dhr Ton Buynsers timmeren enzv.
  • dhr G v Oss veeteelt
  • dhr de Graaf Landbouw
  • dhr J Gelders tuinbouw
  • dhr v Uffelen tuinbouw

  • Een oud leerling vd lagerelandentuinbouwschool Schijndel

    Stuur uw herinneringen via onderstaande link naar: Info@Schijndelse.nl

    Klassenfoto's op chronologische volgorde.

     Reageren 

    Naar bovenkant pagina